MNMweek

Hoe weten we eigenlijk wat mensen honderden jaren geleden aten? Er waren toen nog geen foto’s of moderne boodschappenlijstjes. Toch kunnen onderzoekers hier veel over ontdekken door oude beerputten, voedselresten en historische documenten te bestuderen. Trouw | Dankzij oude beerputten leren we wat onze voorouders écht aten: ‘Zeker niet saai en smakeloos’ Leerdoel  Je kunt uitleggen hoe archeologen kunnen achterhalen wat mensen in de vroegmoderne tijd aten.  Woordenschat vroegmoderne, monotoon, archeobotanist, restanten, beerput, gevarieerd, casus, promotieonderzoek, zeven, afvalresten, identificeren, microscoop, chemische analyses, bewerkt, inkooplijsten, conclusies, dieet, stabiel, peulvruchten, stoofgerecht, seizoensgebonden, misvatting, armoedige, verorberen, overvloed, gemiddeld huishouden, natuurlijke smaakmakers, mislukte oogsten, houdbaar, ingeburgerd, knollen, stengels, doorgeschoten, gefragmenteerde, culinair, verjus, azijnachtig, detecteren, inzichtelijker, vooroude...

Engeland en de Verenigde Staten het vrouwenvoetbal groter proberen te maken. Clubs investeren stevig en lijken daarmee behoorlijk succesvol.  NOS |  Zo maken Engeland en de VS vrouwenvoetbal groot: van eigen stadion tot beautyruimtes   Leerdoel   Je kunt uitleggen hoe Engelse en Amerikaanse voetbalclubs het vrouwenvoetbal laten groeien.  Woordenschat faciliteiten, groeimarkt, visie, duurzaam, complex, aandeelhouders, omzet, budget, perspectief, geldschieter, adverteerders, faciliteren, stereotyperend, afgestemd, relatief Vragen over de tekst 1. Waarom is investeren belangrijk voor de groei van het vrouwenvoetbal? 2. Waarom vindt Julie Uhrman dat er meer in vrouwenvoetbal geïnvesteerd moet worden? 3. Waarom is een eigen stadion belangrijk voor de groei van het vrouwenvoetbal? 4. Waarom zouden eigen stadions meer geld kunnen opleveren? 5. Waarom willen clubs hun trainingscomplex aanpassen aan de wensen van vrouwelijke speelsters? 6. Waarom denken de clubs dat...

Kunstmatige intelligentie (AI) speelt een steeds grotere rol in ons dagelijks leven. Toch zijn er ook zorgen over de gevaren van AI. Het is belangrijk die gevaren niet te onderschatten maar ook niet te overschatten en om goed te weten welke maatregelen kunnen helpen om gevaar te voorkomen. Trouw |   Een AI-model heeft zelf geen kwade wil maar heeft wel vangrails nodig Leerdoel  Je kunt uitleggen welke gevaren AI kan hebben, waardoor deze gevaren kunnen ontstaan en welke oplossingen volgens de tekst mogelijk zijn. Woordenschat apocalyps, dystopie, sciencefiction, bewustzijn, autonomie, AI-agent, infrastructuur, hypothetisch, catastrofe, agressor, fenomeen, zwartgallig, capabel Vragen over de tekst 1. Welke factoren kunnen ertoe leiden dat AI een gevaar vormt voor de mensheid, volgens de deskundigen in de tekst? 2. Waarom vindt Eric Postma het idee dat AI een eigen wil heeft overdreven? 3. Hoe kan een AI-agent door een verkeerd gegeven opdracht toch gevaarlijke gevolg...

In Nederland staan veel vacatures open, terwijl een deel van de jongeren ervoor kiest om drie of vier dagen per week te werken. VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans vindt dat vijf dagen werken voor jongeren weer de norm moet worden. Hij stelt dat Nederland het zich, met meer dan 400.000 openstaande vacatures, niet kan veroorloven om arbeidspotentieel onbenut te laten. Zijn uitspraak roept echter discussie op: is het probleem werkelijk dat jongeren te weinig werken, of ligt het probleem ergens anders? BNR Nieuwsradio | Brekelmans wil jongeren vijf dagen laten werken: ‘Ietwat opportunistisch en niet helemaal zuiver’ Leerdoel  Je kunt uitleggen wat het standpunt van Ruben Brekelmans is en welke argumenten voor en tegen vijf dagen werken voor jongeren worden gegeven.  Woordenschat  arbeidspotentieel, permitteren, krijgsmacht, stupide, moraliserend, opportunistisch, potsierlijk Vragen over het radiofragment 1. Waarom vindt de factievoorzitter dat er meer moet worden gewerkt?...

Het is de wens van veel mensen om na hun overlijden op een dierbare of bijzondere plek te worden uitgestrooid. Ook geliefde toeristische bestemmingen krijgen regelmatig met dergelijke verzoeken te maken. Het dilemma is dat deze plekken begrip hebben voor de laatste wens van nabestaanden, maar tegelijkertijd rekening moeten houden met voorschriften en met het publiek dat de locatie bezoekt. Omroep Brabant |  Waarom je niet zomaar de as van je dierbaren overal uit mag strooien Leerdoel  Je kunt uitleggen waarom nabestaanden de as van een dierbare op een bijzondere plek willen uitstrooien en met welke regels en aandachtspunten zij daarbij rekening moeten houden. Woordenschat   ecoloog, ecologische gesteldheid, emotionele druk, omarmen, gehoor geven aan Vraag over de tekst Lees de tekst en vat kort samen wat de tekst je vertelt over het onderwerp. Oefeningen bij de tekst 1. Vind jij dat mensen zelf mogen kiezen waar ze de as van een overleden dierbare uitstrooien? Leg je antw...

De Vikingen waren veel meer dan alleen maar plunderaars. Ze waren reizigers, handelaren en dichters die grote delen van Europa en zelfs Noord-Amerika bereikten. In hun gedichten beschreven ze hun reizen, hun omgeving, hun familie en wat zij belangrijk vonden. Ook hadden ze invloed op de talen en culturen van de gebieden waar ze kwamen. Universiteit van Nederland | Waarom was je pas een goede Viking als je ook kon dichten? Leerdoel  Je kunt uitleggen wie de Vikingen waren, waar ze naartoe reisden, hoe ze invloed hadden op andere culturen en talen en wat hun gedichten ons vertellen over hun leven. Woordenschat   saga, runen, ontrafelen, lofdicht, intercultureel Vragen over de podcast 1. Waar gingen de gedichten van de Vikingen over? 2. Wat zijn bijzonderheden over hun invloed en reizen? 3. Wat betekent het woord ‘Viking’? 4. Waarom is het beeld dat de Vikingen alleen maar op rooftocht waren onjuist? 5. Waardoor werden West-Europese talen, met n...

Tijdens klimaatmarsen doen demonstranten met originele protestborden hun uiterste best om de klimaatcrisis bij iedereen onder de aandacht te brengen. Wat bedoelen ze precies met hun teksten? In de volgende video komen minstens 14 van zulke opvallende teksten voorbij. Het Parool | De opvallendste protestborden tijdens de klimaatmars: ‘Op een dode planeet is er geen B&B vol liefde’ Leerdoel Je kunt de betekenis en de boodschap van teksten op protestborden over de klimaatcrisis uitleggen. Woordenschat makelij, facetten, comfortabel, mondiale Vraag bij de video Bekijk de video en let goed op de teksten op de protestborden. Je ziet minstens 14 verschillende teksten voorbijkomen. Schrijf van elke tekst op wat de demonstrant ermee bedoelt. Leg de boodschap kort en duidelijk uit in je eigen woorden. Oefeningen bij de video 1. Kies vijf uitspraken uit de video. Bepaal of het om een feit of een mening gaat en leg uit waarom. 2. Kies drie protestborden die volgens jou de sterkste boodschap he...

De makers van de Amerikaanse animatieserie South Park geven op een satirische manier kritiek op president Donald Trump en zijn manier van politiek bedrijven. De makers gebruiken humor en spot om aandacht te vragen voor zijn pogingen om geografische namen te veranderen. De Volkskrant | South Park drijft spot met Trumps amerikanisering: animatieserie heet nu ‘South America’ | de Volkskrant (tekst) Bekijk ter introductie of ter aanvulling AD |  Dit is waarom South Park verder gaat als South America  (video) Leerdoel  Je kunt uitleggen hoe satire wordt gebruikt om kritiek te geven op politiek beleid en denkt kritisch na over de vraag welke grenzen volgens jou mogen gelden voor satire.  Woordenschat  tekst: amerikanisering, patriottisme, omdopen, gehoor geven aan, satirisch, fictief, relevant, suggereren, handelsoorlog, bevoegdheid, decreet, geografisch, techgiganten, moederbedrijf, capitulatie, fusie, mediamagnaat, onder vuur liggen, creatieve industrie, groen lich...

In deze column onderzoekt Pepijn Keppel op een humoristische manier of hij zelf FIFA-voorzitter zou kunnen worden. Achter de grap zit een serieus onderwerp: de manier waarop de FIFA wordt bestuurd en de vraag welke kandidaat voldoende steun krijgt om de organisatie te leiden. De verkiezing van een nieuwe voorzitter roept vragen op over macht, bestuur, transparantie en verandering binnen de voetbalwereld. Trouw |  Ik kandideer me als FIFA-voorzitter Leerdoel  Je kunt na het lezen van de column uitleggen hoe de verkiezing van een nieuwe FIFA-voorzitter werkt en waarom deze verkiezing omstreden kan zijn. Ook kun je kritisch nadenken over de vraag welke eigenschappen een goede FIFA-voorzitter zou moeten hebben. Woordenschat verbeeldingskracht, integriteit, formaliteit, overkomelijk, woordvoerder, transparant, relaas, kandidatuur, ambities, hervormingsagenda, draagvlak, op voorhand Vragen over de tekst 1. Wie zijn de belangrijkste personen en organisaties die betrokken zijn bi...

Een Nederlandse bodemonderzoeker deed een bijzonder experiment met duizenden onderbroeken. Hij onderzocht hiermee verschillende soorten bodems. De Volkskrant|  Nederlandse bodemonderzoeker begraaft duizenden onderbroeken en wint humoristische Ig Nobelprijs Leerdoel   Je kunt uitleggen wat het experiment van Marcel van der Heijden ons leert over de kwaliteit en activiteit van de bodem. Woordenschat   indicator, bodemkwaliteit, respectievelijk, markant, afbraakproces, moestuin, indicatie, satirisch, onethisch, postuum, interacties Vragen over de tekst 1. Wat onderzoekt Marcel van der Heijden? 2. Waarom koos hij voor onderbroeken? 3. Wat wilden de onderzoekers met het experiment onderzoeken? 4. Welke organismen breken de onderbroeken af? 5. Wat ontdekten de onderzoekers over de snelheid waarmee de onderbroeken vergingen? 6. In welke soort grond vergingen de onderbroeken het snelst? 7. Waarom werden er ook bodemmonsters verzameld? 8. Waarom kregen de onderzoekers niet alle 2....

De Verenigde Naties willen dat voortaan een andere weergave van de wereld wordt gebruikt dan de bekende Mercatorprojectie. Die kaart geeft de grootte van sommige gebieden niet goed weer. NU.nl | VN wil af van veelgebruikte wereldkaart waarop Afrika te klein wordt afgebeeld   Leerdoel   Je kunt uitleggen waarom de VN de Equal Earth-projectie wil gebruiken en welke gevolgen dit kan hebben.  Woordenschat   lidstaten, Algemene Vergadering, resolutie, mercatorprojectie, cartograaf, navigatie, zogeheten, bindend, diplomaat, delegatie Vragen over de tekst 1. Waarom denk je dat de mercatorprojectie zo lang populair is gebleven? 2. Waarom kan het belangrijk zijn dat landen op een wereldkaart de juiste grootte hebben? 3. Wat zou er kunnen veranderen als scholen vaker de Equal Earth-projectie gaan gebruiken? 4. Waarom denk je dat sommige landen tegen de resolutie van de VN stemden? 5. Vind je dat een wereldkaart volledig eerlijk kan zijn? Waarom wel of niet? 6. Waarom noemt Rob...

Tot verbazing van velen heeft het Witte Huis een reeks spellen gelanceerd die gaan over de deportatie van illegale immigranten. Volgens het Witte Huis onderstrepen ze de daadkracht en de successen van de huidige president. Lees een of meer artikelen over het nieuws. Bijvoorbeeld NOS |  Witte Huis maakt videospel van uitzetten migranten Bekijk ter introductie of ter aanvulling ook de video AD |  Migranten uitzetten en grensmuur bouwen: Witte Huis lanceert games De spellen zijn te vinden op  Arcade – The White House Leerdoel  Je kunt uitleggen je mening geven over het gebruik van videogames om migranten en deportaties te laten zien. Woordenschat   migranten, uitzetten, mensenrechtenorganisaties, grensbaas, achtervolgt, imitatie, naderende, horde, ngo, kritisch, kwestie, deportaties, anti-immigratiebeleid, immigratiedienst, deportatiecampagne, detentiecentra, erbarmelijke omstandigheden, draagvlak, uitingen, ingezet Oefeningen bij het nieuw 1. Lees over het nieuws ...

De Troonrede is een jaarlijkse toespraak die door de Koning(in) wordt uitgesproken op Prinsjesdag in Nederland. De toespraak is geschreven door de regering en bevat de plannen en beleidsvoornemens voor het komende jaar. Het is een belangrijk moment in de Nederlandse politiek, waarin het kabinet zijn visie presenteert op de huidige staat van het land en de prioriteiten voor de toekomst. De troonrede bespreekt onderwerpen zoals de economie, onderwijs, zorg, veiligheid, en klimaatbeleid. Woordenschat Troonrede, Prinsjesdag, kabinet, beleidsvoornemens, parlementaire democratie, politiek, economie, klimaatbeleid. Leerdoel Je kunt een overtuigende toespraak of presentatie schrijven waarin je jouw standpunten en ideeën over maatschappelijke uitdagingen presenteert. Opdracht Schrijf een Alternatieve Troonrede. 1. Voorbereiding Maak een groep met enkele andere leerlingen. Doe aan de hand van berichten over Prinsjesdag samen onderzoek naar de meest actuele problemen en uitdagingen in de samenlev...

Op 11 september 2001 werd de wereld opgeschrikt door terroristische aanslagen in de Verenigde Staten. De aanslagen hadden grote gevolgen voor de internationale politiek, de veiligheid, de oorlog in Afghanistan en het gevoel van vrijheid in Europa. In deze tekst onderzoek je welke veranderingen 9/11 heeft veroorzaakt en hoe daar achteraf kritisch naar wordt gekeken. BNR Nieuwsradio |   ‘Aanslagen 11 september waren het einde van de twintigste eeuw’ Bekijk ter introductie NOS | Terugblik: wat gebeurde er op 11 september 2001? Leerdoel  Je kunt uitleggen welke gevolgen de aanslagen van 11 september 2001 hadden voor veiligheid, politiek en oorlogvoering, en je kunt kritisch nadenken over de vraag of de reacties op de aanslagen de wereld veiliger hebben gemaakt. Woordenschat impact, tektonisch, democratische waarden, militaire campagne, katalysator, rechts-populisme, solidariteit, bondgenoot, nasleep, krijgskunde, frame, botsing van beschavingen, gedachtengoed, hysterie...

Emoji’s lijken simpel, maar ze kunnen verschillende betekenissen hebben. Jongeren en volwassenen gebruiken dezelfde emoji soms op een andere manier. Onderzoek laat zien hoe emoji’s veranderen, waarom mensen ze verschillend begrijpen en dat er een verschil is tussen generaties. Trouw |  De huilende emoji is hot, de duim is voor boomers: zo ziet de nieuwe emoji-ranglijst eruit Leerdoel  Je kunt kritisch nadenken over het gebruik en de betekenis van emoji’s, argumenten uit een tekst beoordelen en je mening onderbouwen met voorbeelden uit de tekst. Woordenschat   beeldteken, betraande, communicatiewetenschapper, afzetten, emoji-geletterdheid, figuurlijke, cruciaal, verwelkte, hoogtijdagen, ironisch, ondergraven, scheidslijn, interpreteert, cyclus, passé Vragen bij de tekst 1. Waarom gebruiken jongeren de huilende emoji 😭 vaak wanneer ze iets juist heel grappig vinden? 2. Hoe kan het gebruik van emoji verschillen tussen jongeren en hun ouders, terwijl ze toch dezelfde em...

Voor organisatie Wakker Dier, die opkomt voor dierenwelzijn, is de kweek van insecten niet onomstreden. Wakker Dier heeft kritiek op de duurzaamheidsclaims van Protix en vindt dat er te weinig aandacht is voor het welzijn van de insecten.  AD |  Klacht ingediend tegen grootste insectenfabriek ter wereld: ‘Miljarden dieren gekweekt en gedood op basis van lariekoek’ Ter introductie of aanvullend kun je ook kijken naar de video RTL Nieuws |   Wakker Dier wil stop op insecten kweken voor voedingsindustrie: 'Insecten hebben ook gevoel' Leerdoel  Je kunt de belangrijkste argumenten van Wakker Dier en Protix benoemen en uitleggen waarom er discussie is over de duurzaamheid en het welzijn van insecten. Woordenschat sensoren, bewustzijn, lariekoek, miserabel, duurzaam, afvalstromen, intensieve veehouderij, claim, ecologische voetafdruk Vragen over de tekst 1. Waarom heeft Wakker Dier juist een klacht ingediend bij de Reclame Code Commissie? 2. Wat is volgens Wakker Dier ...

In Bangladesh bouwen duizenden Russen aan de eerste kerncentrale van het land. Rond de centrale is een kleine Russische gemeenschap ontstaan. De komst van de kerncentrale heeft voordelen, zoals meer banen en energie, maar er zijn ook zorgen over de kosten, veiligheid, corruptie en de gevolgen voor de lokale bevolking. Trouw |  In Bangladesh is een omheind stukje Rusland verrezen. ‘Net Sint-Petersburg, maar dan met beter eten’ Leerdoel  Je kunt uitleggen waarom de Russische kerncentrale in Bangladesh wordt gebouwd en welke voordelen, problemen en gevolgen deze heeft voor Bangladesh en de lokale bevolking. Woordenschat omheind, staatsbedrijf, expats, huisvesten, enclave, compound, gebarricadeerd, scheermesdraad, gemoedelijk, statussymbool, wissel van de wacht, habitat, levensstandaard, deltagebied, slib, overproductie, corruptie, verduisterd, spilfiguren, gefactureerd, wijdverbreide, lobbyisten, kanonnenvoer, rekruteren, strijdkrachten, diplomaten Vragen bij de tekst 1. W...

Bij de overstromingen in Nepal en Tibet raakten veel pelgrims vermist. Ze waren naar het gebied gereisd vanwege de heilige berg Kailash in Tibet. De berg is voor verschillende godsdiensten een heilige plek.  Trouw |  Een groep vermiste pelgrims in Nepal kwam voor de berg Kailash. Waarom is juist deze berg zo heilig? Leerdoel   Je kunt uitleggen waarom de berg Kailash belangrijk is voor verschillende godsdiensten en waarom mensen naar deze berg reizen. Woordenschat pelgrim, autonome, spirituele, universum, mythische, oord, welzijn, goeroe, meditatie, autoriteiten Vragen bij de tekst 1. Waarom is de berg Kailash voor verschillende religies belangrijk, ook al geloven deze religies niet allemaal hetzelfde? 2. Waarom denk je dat pelgrims de berg niet beklimmen, maar er juist omheen lopen? 3. Welke redenen geeft de tekst waarom mensen meegaan met een reis van de Isha Foundation? 4. Waarom kan de Isha Foundation volgens de organisatie zelf geen religieuze organisa...

In de Verenigde Staten zijn veel omstreden standbeelden, vooral van leiders van de Confederatie uit de Amerikaanse Burgeroorlog, verwijderd. Daar bestaan verschillende argumenten voor én tegen.  RTL Nieuws | Gecancelde standbeelden keren terug Leerdoel   Je kunt uitleggen waarom omstreden standbeelden in de Verenigde Staten zijn verwijderd en welke argumenten er zijn om ze te behouden of terug te plaatsen. Woordenschat omstreden, sokkels, rechts, gewijd, beeldenstorm, gedenkteken, trauma, intimideren Oefeningen bij de video 1. Bedenk welke vragen over wie, wat, waar, wanneer, waarom en hoe bij de video horen.  2. Beantwoord de vragen.  3. Welke argumenten gebruiken voor- en tegenstanders?  4. Welke compromissen zouden mogelijk zijn om gehoor te geven aan zowel voor- als tegenstanders?  beeld: Wirestock via Magnific

De Taliban zijn vijf jaar aan de macht in Afghanistan. Langzaam maar zeker zijn regels en rechten die golden onder de vorige regering verdwenen. Trouw besprak hoe het leven in de afgelopen jaren is omgekeerd en ingeperkt door het nieuwe bewind en welke rol het land speelt op het wereldtoneel. Trouw |  De Taliban zijn vijf jaar aan de macht en andere landen kunnen hen niet meer negeren Leerdoel  Je kunt uitleggen wat er in Afghanistan is veranderd en gevolgen het beleid van de Taliban voor de bevolking, de economie, de veiligheid en de internationale betrekkingen noemen. Woordenschat  gestaag, uitgehold, pragmatisch, regime, diplomatiek, decreet, zedenpolitie, repressie, vermeende, omzeilen, ophef, symboliek, humanitaire hulp Vragen over de tekst 1. Waarom trokken de Verenigde Staten zich in 2021 terug uit Afghanistan? 2. Hoe kwamen de Taliban in augustus 2021 opnieuw aan de macht? 3. Welke gevolgen heeft het beleid van de Taliban voor vrouwen en meisjes? 4. Waar...

Kunstmatige intelligentie (AI) ontwikkelt zich razendsnel. Hierdoor ontstaan niet alleen nieuwe mogelijkheden, maar ook vragen en zorgen over de toekomst. Kan AI op termijn zelfstandig denken en handelen? En welke risico’s brengt een steeds krachtigere AI met zich mee? NOS op 3 zette in een video verschillende visies op de ontwikkeling van AI en de mogelijke gevolgen daarvan op een rij. NOS op 3 |  Waarom AI-bedrijven je bang willen maken: 'We denken al snel aan The Terminator' Leerdoel  Je kunt uitleggen wat belangrijke visies op de ontwikkeling van AI zeggen en welke kansen en risico’s van een AI-wedloop hierbij worden genoemd. Woordenschat  doemscenario, apocalyps, cyberoorlog, hype, taalrobots, fictie, superintelligentie, zelfbewustzijn, boegbeelden, narratief, impact, fenomeen, propaganda, existentieel Vragen over de tekst 1.  Wat wordt bedoeld met AGI en ASI? 2. Wat is het belangrijkste argument van mensen die de zelfstandigheid en het zelfbewustzijn van AI nua...

De filmreeks Jurassic Park fantaseerde erover. Prehistorische wezens weer tot leven brengen. Verschillende onderzoekers en techbedrijven maken werk van die fantasie. Waarom, als was het maar voor de wetenschap, zouden we het niet mogelijk mogen maken, stellen ze.  Trouw | Kunnen we de mammoet en de reuzen wolf weer tot leven wekken? En misschien nog bekangrijker: moeten we dat willen? Leerdoel Je kunt uitleggen hoe wetenschappers proberen uitgestorven dieren terug te brengen en je kunt de voor- en nadelen daarvan benoemen en er een eigen mening over geven.  Woordenschat   genbewerking, DNA, klonen, embryo, biodiversiteit, ecosysteem, ethisch, genetisch Vragen over de tekst 1. Wat is het doel van wetenschappers die de mammoet en de reuzenwolf willen terugbrengen? 2. Welke technieken worden gebruikt om uitgestorven dieren mogelijk weer tot leven te wekken? 3. Waarom is het niet mogelijk om een volledig identieke mammoet of reuzenwolf terug te krijgen? 4. Welke argumenten ...