Doorgaan naar hoofdcontent

Posts

Posts uit oktober, 2019 weergeven

Hoe Maarten Luther een Playmobil-poppetje werd

31 oktober is traditiegetrouw hervormingsdag. Op deze dag herdenken mensen de Reformatie die begon met stellingen van Maarten Luther tegen misstanden in de (katholieke) kerk. Lees meer over Luther en zijn invloed in het artikel Maarten Luther succesvolste Playmobilfiguurtje ooit.

Woordenschat
▢ vroom
▢ de overlevering
▢ de anitisemiet
▢ de tegenstrever
▢ de Reformatie

Leerdoel
▢ Ik kan de rol van Maarten Luther in de Reformatie benoemen

Opdracht
1. Wat kom je door de tekst te weten over Maarten Luther?
2. Waarom veroorzaakte de eerste lading poppetjes een rel?
3. Leg de pointe in de laatste alinea van het artikel uit.
4. Maarten Luther was fel gekant tegen beelden in de kerk. Hoe zal hij een Playmobilversie van zichzelf hebben ervaren? Motiveer je antwoord.
5. Het artikel spreekt over ´moderne denkbeelden´. Geef twee voorbeelden van vernieuwende denkbeelden van Luther. Gebruik een extra bron.


Een feest tegen het verdriet

Eind oktober, begin november, als het donkere najaar is aangebroken, herdenken christenen de doden bij Allerzielen en Allerheiligen. In Zuid-Amerika, waar veel katholieke gelovigen zijn, barst een uitbundige viering van deze dagen los. Lees hoe deze dagen er in bijvoorbeeld Mexico uitzien in het artikel Mexico viert: Día de los Muertos: de dag van de doden.

Woordenschat
▢ de satire
▢ associëren
▢ het volksfeest
▢ Allerzielen
▢ Allerheiligen

Leerdoel
▢ Ik kan het doel van Allerzielen en Allerheiligen uitleggen

Opdracht
1. Wat is het doel van Día de los Muertos?
2. Waarom hebben Mexicanen juist schedels en skeletten gekozen als symbolen van het feest?
3. Wat is de herkomst van Catrina?
4. Wat is het verschil tussen Día de los Muertos enerzijds en Allerheiligen en Allerzielen anderzijds?
5. Wat herdenken mensen bij Allerheiligen (1 november) en Allerzielen (2 november)?



Een klap voor de bokswereld

Het aantal dodelijke slachtoffers onder boksprofs ligt ongewoon hoog. Onlangs overleed opnieuw een bokser kort na een wedstrijd. De zorgen in de bokswereld zijn groot. De sport is geliefd, maar de gevaren worden steeds duidelijker.

Alweer een bokser overleden, wat is er aan de hand?

Woordenschat
▢ professioneel
▢ het element
▢ de nalatenschap (eren)

Leerdoel
▢ Ik geef voorbeelden van veiligheidsmaatregelen in de bokssport

Opdracht
1. Wat wordt bedoeld met wreed element (alinea 1)?
2. Wat wordt bedoeld met het eren van de nalatenschap (alinea 3)?
3. Wat zijn nu al belangrijke maatregelen om de bokssport veilig te maken?
4. Welke mogelijke nieuwe maatregelen worden in de tekst genoemd?
5. Bespreek de maatregelen bij vraag 3 en 4 met je buurman/buurvrouw. Op welke manieren zou de bokssport volgens jullie nog veiliger gemaakt kunnen worden?

Rijke natuur in zonneparken

Zonde, zou je denken bij het toenemen van zonneparken. We geven landschap op voor eindeloze rijen panelen. Onderzoekers zochten uit wat het effect van de grote verzamelingen zonnecollectoren is op de natuur. De uitslag verbaast. Lees meer over het effect van zonneparken op de natuur in het artikel Van een veld vol zonnepanelen worden insecten heel blij.

Woordenschat
▢  de collector
▢  de biodiversiteit
▢  minnen
▢  de habitat
▢  de kaalslag
▢  funest

Leerdoel
▢ Ik kan vertellen hoe zonneparken de natuur kunnen stimuleren

Opdracht
Je bent verslaggever. Je doet voor radio of tv verslag over het onderzoek naar natuur en zonneparken. Zorg dat je in twee minuten verslag kunt doen over het nieuws. Vertel in uitleg over:
- hoe natuur in het zonnepark werd onderzocht
- wat de conclusies van het onderzoek zijn
- hoe eerder onderzoek die conclusies tegensprak

Divali en de verstikkende lucht van New Delhi

Zondag 27 oktober begint het vijf dagen durende feest van Divali. In India en in Indiase gemeenschappen in het buitenland gaat de viering gepaard met véél lichtjes en héél véél vuurwerk. Voor overbevolkte Indiase megasteden als New Delhi is het vuurwerk onmogelijk geworden. De smog van industrie en auto´s is al niet te beteugelen. Met vuurwerk van miljoenen inwoners erbij is de lucht verstikkend. Twee jaar geleden werden maatregelen van kracht. Lees hoe men het vuurwerk aan banden legde in het artikel Hoe valt feest van licht te rijmen met extreme luchtvervuiling in Delhi? (het artikel verscheen in 2017).

Woordenschat
▢ de agglomeratie
▢ de fijnstof
▢ de piekwaarden
▢ de smog
▢ lamleggen

Leerdoel
▢ Ik kan de ernstige luchtverontreiniging in Indiase steden verklaren

Opdracht
1. Leg in je eigen woorden uit wat wordt gevierd bij Divali.
2. Bespreek kort de verschillende oorzaken van de luchtverontreiniging.
3. Verklaar de piek in de luchtverontreiniging in oktober en november.
4.Wie zullen…

Stikstofoverschot, reden voor boerenprotesten

Boeren protesteren want hun bedrijven moeten stikstof reduceren en bedrijven dichtbij natuurgebieden moeten kleiner worden of verdwijnen. Bekijk de video Gevaarlijk voor mens én natuur: alles wat je moet weten over stikstof.

Woordenschat
▢ de stikstofverbinding
▢ de stikstofcrisis
▢ verrijken
▢ voedselarm

Leerdoel
▢ Ik kan belangrijke gevolgen van het stikstofoverschot bespreken

Opdracht
Bekijk de video en maak aantekeningen voor de onderstaande opdracht.
Maak over het onderwerp van de video een woordweb waarin je de verschillende relaties (oorzaken en gevolgen) zo goed mogelijk uitlegt.

Games vol trucjes

Achter iedere game zit niet alleen een heleboel code, maar ook veel listigheid. Gameontwikkelaars maken de games zo goed dat jij ze wilt blijven spelen. Welke trucjes ze daarbij gebruiken zie je in deze interactieve video: Zo word jij verleid langer te gamen en meer uit te geven.


Woordenschat
▢ manipuleren
▢ met hagel schieten
▢ het verdienmodel

Leerdoel
▢ Ik kan voorbeelden geven van beïnvloeding binnen games
▢ Ik kan een vergelijking maken tussen die beïnvloeding en beïnvloeding van koopgedrag in winkels

Opdracht
Bekijk de video en beantwoord de vragen.
1. Wat zijn belangrijke trucs die gameontwikkelaars gebruiken?
2. Welke vergelijkingen maakt de gameontwikkelaar met beïnvloeding in winkels?
3. Welke belangrijke uitkomsten van onderzoek naar games hoor je in de video?
4. Denk mee. Welke twee belangrijke feiten over gaming ontbreken in de video en horen wel te worden genoemd?





Rake medicijnen

De ontwikkeling van medicijnen kost heel veel geld. Vooral medicijnen die zijn gemaakt voor een weinig voorkomende ziekte zijn buitengewoon duur. En bij geen enkel medicijn is het gegarandeerd dat het bij iedereen (even) goed werkt. Wetenschappers doen daarom onderzoek om medicijnen zo nauwkeurig mogelijk in te kunnen zetten. Lees hoe ze dat doen in het artikel Op maat gemaakt medicijn voor ziek meisje: 'Eindelijk bewezen dat dit kan'
Woordenschat
▢ de medicatie
▢ de stofwisselingsziekte
▢ de sondevoeding
▢ het symptoom
▢ het defect
▢ het DNA-profiel
▢ de DNA-afwijking
▢ de ethische vraag
▢ profijt hebben

Leerdoel
▢ Ik kan het verschil tussen gewone medicatie en gepersonaliseerde medicijnen uitleggen

Opdracht

A
Vat het artikel samen met behulp van de woorden van de woordenschat. Je hoeft niet alle woorden in je samenvatting te gebruiken. Leg van de woorden die je niet gebruikt kort uit waarom ze in het artikel voorkomen.

B
Bespreek kort de ethische vragen die in het artikel ter spr…

Onder de 2 is een sprintje naar de maan

Eliud Kipchoge liep 12 oktober als eerste de 42.195 km van de marathon binnen twee uur. Een prestatie die je kunt vergelijken met de eerste landing op de maan. Kipchonge maakte gebruik van een aantal uitgekiende hulpmiddelen. Dat maakt zijn prestatie niet minder groot, maar is wel de reden dat de wereldatletiekfederatie zijn tijd niet als een officieel record beschouwt. Lees meer over deze historische marathon in Aangepaste kleding, voeding en aerodynamica: zo liep Kipchoge zijn recordtijd.

Woordenschat ▢ de windtunnel ▢ de luchtweerstand ▢ de haas ▢ de formatie ▢ de aerodynamica
Leerdoel ▢ Ik kan uitleggen met welke hulpmiddelen Eliud Kipchoge de marathon binnen twee uur kon lopen

Opdracht
Eén minuut paper Schrijf na het lezen in één minuut uit het hoofd zoveel mogelijk belangrijke feiten op. Daarna wissel je je paper uit met je buurman/buurvrouw en vul je waar nodig de tekst van elkaar aan.

Interviewvragen  Lees de tekst en vat hem samen in vijf vragen voor Eliud Kipchoge. Wissel d…

'Waar houdt hijzij van?'

Frankrijk stopt met de aanduidingen jongensspeelgoed en meisjesspeelgoed in winkels. Het stuurt aan op een onderscheid. Ook in Nederland bestaat huiver om te labelen op gender. De minister juicht de Franse bewustmaking toe. Lees meer daarover in het artikel Minister: Weg met seksistisch speelgoed.

Woordenschat
▢ seksistisch
▢ de emancipatie
▢ genderneutraal

Leerdoel
▢ Ik kan een (eigen of in een artikel besproken) standpunt toelichten

Opdracht
1. Wat is de hoofdgedachte van de tekst?
2. Vergelijk hoofdgedachte en titel. In hoeverre past de titel bij het artikel?
3. Welke verbanden worden in de tekst gelegd?
4. In hoeverre vind je deze verbanden terecht?
5. Beschrijf kort je eigen standpunt over dit onderwerp.
6. Bedenk vier stellingen bij het onderwerp van de tekst.
7. Evt. kunnen ze in de klas worden besproken.

Koerden onder vuur

De Amerikanen vertrekken, de Koerdische milities komen onder vuur te liggen van het Turkse leger. De hele wereld is verontwaardigd over het conflict dat zonder aanwezigheid van de Amerikanen onafwendbaar is geworden. Lees in het profiel dat de Volkskrant maakte wie de Koerden zijn en waarom de hele wereld zich met hun lot bemoeit.

Woordenschat
▢ schatplichtig
▢ etnisch
▢ de autonomie
▢ het zelfbehoud
▢ de slagkracht
▢ afzijdig

Leerdoel:
▢ Ik kan uitleggen waarom de hele wereld zich met het lot van de Koerden bemoeit

Opdracht
Lees de tekst en maak in tweetallen een woordweb/infographic over vier belangrijke onderwerpen in de tekst.

1. het vroegere plan voor een Koerdische staat
2. de rol van de Koerden in de strijd tegen IS
3. de leefomstandigheden van de vier groepen Koerden
4. het lot van de Koerden nu


Hieperdefriet hoera!

Aardappeleters zijn we in Nederland al lang. De eerste bordjes werden geserveerd in 1593. Friet eten doen we nog maar relatief kort. 150 jaar wel te verstaan. Reden voor een feestje. Lees meer over onze jubilerende frietcultuur in Hoera! Het frietje bestaat 150 jaar en dat wordt gevierd met een smulgids

Woordenschat
▢ fluctueren
▢ een toevlucht nemen
▢ ambachtelijk
▢ Angelsaksisch
Leerdoel
▢ Ik kan het ontstaan van de frietconsumptie uitleggen
Opdracht
1. Noteer de tien belangrijkste feiten die de tekst noemt.
2. Bedenk bij elk feit een vraag zodat je een tiental Veelgestelde vragen (FAQ's) krijgt.
3. Geef de tien vragen aan je buurman of buurvrouw en laat de vragen beantwoorden op papier. Beantwoord zelf zijn of haar vragen.
4. Kijk (samen) de vragen na.

Boeren voelen zich klemgezet

Boeren in Nederland protesteerden deze maand. Ze zeggen klem te zitten tussen de relatief lage prijzen voor hun producten en toenemende, dure milieu-eisen. Ze vinden dat ze veel te veel verantwoordelijk worden gehouden voor de belasting van het milieu. Lees over onderzoek naar hun impact in het artikel Nederlandse boeren hebben laagste milieu-impact ter wereld

Woordenschat
▢ de voetafdruk
▢ de pesticiden
▢ de antibiotica
▢ de intensieve landbouw

Leerdoel
▢ Ik kan verschillende oplossingen van de landbouw tegen mileubelasting noemen

Opdracht
1. Welke uitleg geeft de tekst van het begrip voetafdruk?
2. Op welke manieren belasten landbouw en veeteelt volgens de tekst het milieu?
3. Welke oplossingen noemt voor die belasting de tekst?
4. Welke vragen komen daarnaast aan bod in de tekst?
5. In hoeverre beantwoordt de tekst deze vragen?

Schoten op de synagoge

Duitsland is opgeschrikt door een aanslag op een synagoge. Het is het zoveelste voorbeeld van oprukkend rechts-extremisme. De overheid zoekt naarstig naar manieren om joodse instanties goed te beschermen, maar ze schiet tekort door de hoge kosten en de nood aan agenten. Lees meer in het artikel Extreemrechts in Duitsland: 'Het is cool om neonazi te zijn'.

Woordenschat
▢ het kat-en-muisspel ▢ hoog in het vaandel staan ▢ het rechts-extremisme ▢ de rechts-radicalen
Leerdoel ▢ Ik kan het begrip rechts-extremisme uitleggen

Opdracht
1. Bespreek de dilemma´s die de tekst noemt. 2. Welke kenmerken van rechts-extremisme noemt de tekst? 3. Wat wordt in de tekst bedoeld met het kat-en-muisspel? 4. In hoeverre geeft de tekst een verklaring voor rechts-extremisme? 5. In hoeverre heeft de tekst een verklaring voor de toename van rechts-extremisme?

Spelen met vuur?

De IPCC evalueerde in opdracht van de VN de risico´s van de klimaatverandering. Lees het artikel 130 klimaatexperts, 37 landen, één signaal: 'De wereld slaat op hol' dat in tien punten de grootste bedreigingen op een rij zet.


Woordenschat
▢ de grilligheid
▢ onstuimig
▢ de biodiversiteit
▢ de afkalving
▢ de erosie

Leerdoel
▢ Ik kan de belangrijkste risico´s van de klimaatverandering kort toelichten

Opdracht
1. Teken de tien bedreigingen die het artikel uitlegt. Gebruik heel beperkt tekst in je tekeningen. 2. Neem na het maken van de tekeningen de proef op de som. Iemand laat een van de tien punten zien met een tekening en weinig tekst op het bord. Wie weet waarom het gaat legt kort de tekening uit. Dit onderdeel kan ook in kleine groepen worden gedaan.

Onvermijdelijk statiegeld

Een meerderheid in de Tweede Kamer verwacht niet dat blikjes en plastic flesjes snel uit ons zwerfafval zullen verdwijnen. Ze wil daarom producenten nog één kans geven om een stevige vermindering te realiseren, anders komt er liefst zo snel mogelijk een statiegeldsysteem. Lees meer over de voorstellen in het artikel Kamer wil statiegeld op blikje.

Woordenschat
▢ reppen
▢ de circulaire economie
▢ nijpend
▢ substantiële
▢ de reductie

Leerdoel
▢ Ik kan voor- en nadelen van een statiegeldsysteem bespreken

Opdracht


1. Wat zijn de voornaamste gevolgen van blik en plastic in het zwerfafval?
2. Bespreek de voordelen van statiegeld die de tekst noemt.
3. In hoeverre noemt de tekst nadelen van staiegeld?
4. Waarom is het voorstel de producenten nog één kans te geven?
5. Wat is samenvattend het precieze voorstel?

B
Bedenk een post (afbeelding(en) en tekst) waarin je de problematiek en de voordelen van een statiegeldsysteem aan het publiek uitlegt. Bepaal zelf welke feiten uit de tekst daarnaast n…

Kat ❤ baasje?

De meeste katten zijn heel sociaal. Ze moeten ook wel innig van hun baasjes houden.  Wetenschappers proberen te achterhalen hoe katten hun baasjes zien? Houden ze oprecht van ze of zijn ze ze vooral dankbaar om hun voer? Lees meer over het onderzoek in het artikel Wetenschappers breken zich het hoofd: Houdt uw kat wel van u?

Woordenschat
▢ prangende
▢ eigengereid
▢ ongebonden
▢ solidair

Leerdoel
▢ Ik kan uitleggen in hoeverre is bewezen dat katten zich binden aan hun baasje
Opdracht
Maak in een woordweb kernachtig duidelijk hoe wetenschappers het onderzoek interpreteren.

Het klimaat rond Greta

Bij de klimaatvergadering van de VN deed Greta Thunberg haar verhaal. Haar emotionele oproep kreeg op social media een massaal antwoord: hulde, navolging, maar ook veel persoonlijke kritiek. Wat maakt dat Greta naast veel instemming ook grote verontwaardiging oproept? Lees een analyse in het artikel Waarom roept dit meisje zoveel gemengde reacties op?

Woordenschat
▢ de analyse
▢ authentiek
▢ integer ▢ de ophef
▢ venijn
▢ het doembeeld
▢ cruciaal
Leerdoel ▢ Ik kan belangrijke argumenten noemen van voor- en tegenstanders van grote klimaatmaatregelen

Opdracht
1. Hoe verklaren deskundigen de ophef rond Greta?
2. Hoe schatten deskundigen het effect van Greta's speech in?
3. Wat is het doel van dit artikel?
4. Vat de tekst in 2 á 3 zinnen samen en gebruik daarbij de woorden van de woordenschat.

Vogels in het nauw

Onderzoek in de VS en Canada spreekt van een grote terugloop in aantallen vogels. Diverse factoren dringen de vogels terug. Het nieuws over de VS en Canada heeft voorspellende waarde voor Europa, zeggen deskundigen. Ook daar nemen de aantallen als we niet oppassen sterk af. Lees het artikel Dramatische terugloop vogelpopulatie: ‘Cijfers zijn schokkend’

Woordenschat:
▢ de bevinding
▢ gerenommeerd
▢ de populatie
▢ het monitoringsprogramma

Leerdoel
▢ Ik kan de teruglopende vogelpopulatie verklaren

Opdracht
Vat de tekst samen in een tweet (144 tekens).

Zicht op aarde 2?

Astronomen kijken reikhalzend uit naar de ontdekking van een planeet vergelijkbaar met de aarde. Onlangs brachten ze het nieuws naar buiten over een vier jaar geleden ontdekte en lange tijd onderzochte exoplaneet die enige gelijkenis vertoont met onze wereld. Lees over deze planeet in het artikel Eerste exoplaneet met waterdamp ontdekt in 'bewoonbare' zone.

Woordenschat
▢ de exoplaneet
▢ de zone
▢ het algoritme
▢ de waterdamp
▢ de ruis
▢ de kanttekening

Leerdoel
▢ Ik kan de betekenis van de ontdekte exoplaneet toelichten

Opdracht

A
1. Hoe zoeken astronomen naar planeten?
2. Wat zijn de kenmerken van de gevonden exoplaneet?
3. Wat maakt de planeet niet direct leefbaar?
4. Waarom is ook nog nader onderzoek nodig?

B
Maak een storyboard van circa tien plaatjes voor een animatie/video over de zoektocht naar exoplaneten. Noteer bij elk plaatje de benodigde informatie uit het artikel.


'Nudgige' duwtjes in de rug

Op allerlei manieren heb je te maken met beïnvloeding om je te verleiden tot besluiten. Denk maar aan gepersonaliseerde reclames op internet, de slimme opstelling van producten in de winkel en de invloed van de mensen in je naaste omgeving. Nudging is een bijzondere vorm van zetjes in de richting van bepaald gedrag. In het artikel Zo gebruiken organisaties nudges om ons de juiste keuze te laten maken leggen twee deskundigen uit hoe we die ´duwtjes´ krijgen.

Woordenschat
▢ impulsief
▢ alternatieve
▢ de autonomie
▢ het fenomeen

Leerdoel
▢ Ik kan met voorbeelden uitleggen wat nudging (´duwtje´) is

Opdracht

A
1. Leg met een voorbeeld uit de tekst uit wat nudging is.
2. Wat is het verschil tussen nudging en manipulatie?
3. Wat zijn voordelen van nudging?
4. In hoeverre noemt de tekst ook nadelen van nudging? Bespreek eventuele nadelen kort.
5. Op welke manier kun je zelf aan nudging doen?

B
1. Vorm een tweetal en kies samen de vijf belangrijkste uitspraken uit het artikel.
Noteer ze door de ee…

Sportonderzoek

Bij veel Nederlanders staat sport onder druk. Ze slaan vaak over. Onderzoek naar sportgedrag wijst op diverse oorzaken. Of ze sporten zelden of nooit. Lees over de uitkomsten van het onderzoek in Waarom sport de een vaker dan de ander?

Woordenschat
▢ sociaaleconomisch
▢ de interventie
▢ de leefbaarheid

Leerdoel
▢ Ik kan factoren bespreken die ons sportgedrag beïnvloeden
▢ Ik kan manieren bespreken om sportgedrag te stimuleren

Opdracht
1. Welke factoren spelen een rol in ons sportgedrag?
2. Welke interventies om sport te stimuleren noemt het artikel?
3. Hoe definieert het artikel het begrip leefbaarheid?
4. Vat de interventies samen in een slogan.

Onderzoek naar ALS hoopvol

Onlangs overleed oud-voetballer Fernando Ricksen aan de gevolgen van ALS. Onderzoekers zoeken koortsachtig naar het ontstaan en daarmee naar mogelijke genezing van deze spierziekte. Ze zijn hoopvol. ALS moet uiteindelijk kunnen worden genezen. Lees meer over het onderzoek in het artikel Fernando Ricksen stierf aan ALS, ooit hoeft dat niet meer: 'Ik ben ervan overtuigd'

Woordenschat
▢ het DNA-profiel ▢ het gen ▢ de mutatie ▢ de risicofactor
Leerdoel ▢ Ik kan uitleggen hoe onderzoekers zoeken naar het ontstaan van ALS
Opdracht Maak een kleine infographic bij de tekst over de werkwijze bij het ALS-onderzoek. Breid de infographic eventueel uit met informatie over kenmerken en gevolgen van ALS. Zoek daarvoor zelf een bron. Vermeld de bronnen op de goede wijze bij je infographic.