Wees niet naïef

Kunstmatige intelligentie speelt een steeds grotere rol in het onderwijs en roept zowel kansen als zorgen op. De auteur stelt dat scholen en docenten niet kunnen wegkijken, maar leerlingen actief moeten begeleiden in het verantwoord gebruik van AI.

Leerdoel
Je kunt uitleggen welke kansen en risico’s AI in het onderwijs met zich meebrengt en hoe je volgens de auteur leerlingen hierbij verantwoord kunt begeleiden.

de Volkskrant  |  Opinie: AI in het onderwijs: waarom afzijdigheid geen optie meer is

Woordenschat
generatieve, pedagogisch, didactisch, constatering, afzijdigheid, problematiseert, ethische, handelingsbekwaamheid, systeemrisico’s, weerbaarheid, curriculumontwikkelaars, autonomie, cognitieve, statistische, ingebed, normatief, handelingsperspectief, kansengelijkheid, waakzaamheid, naïviteit, impliciet, tolerantie

Vragen over de tekst
1. Waarom stelt de auteur dat afzijdigheid ten opzichte van AI in het onderwijs geen optie meer is?
2. Welke verantwoordelijkheid hebben docenten volgens de tekst bij het gebruik van AI door leerlingen?
3. Wat is het verschil tussen de realistische benadering en de waarschuwende benadering van AI in het onderwijs?
4. Welke risico’s van AI in het onderwijs worden genoemd door critici?
5. Hoe kan AI volgens de auteur zowel ongelijkheid vergroten als verkleinen?
6. Waarom vindt de auteur dat waakzaamheid zonder pedagogische vertaling kan leiden tot verlamming?
7. Welke rol spelen begeleiding en expliciete instructie bij het verantwoord gebruik van AI?
8. Waarom is het problematisch als leerlingen AI vooral buiten het zicht van de school gebruiken?
9. Wat bedoelt de auteur met “professioneel vakmanschap onder onzekerheid”?
10. Wat is volgens de tekst de kernvraag die het onderwijs zich moet stellen over AI?

Oefening 1: Voor- en nadelen-analyse

Leerdoel
Je kunt de positieve en negatieve effecten van AI in het onderwijs herkennen en kritisch afwegen.

Oefening
Maak een lijst van de voordelen en nadelen van het gebruik van AI bij schooltaken en bespreek daarna welke argumenten het zwaarst wegen en waarom.

Oefening 2: Stellingendebat

Leerdoel 
Je kunt een standpunt over AI onderbouwen met argumenten en luisteren naar verschillende perspectieven.

Oefening
Je krijgt stellingen zoals “AI vervangt het denkwerk van leerlingen” of “AI kan ongelijkheid verkleinen”. Je kiest een kant, verdedigt die en luistert naar tegenargumenten.

Oefening 3: Scenario-analyse

Leerdoel
Je kunt de gevolgen van ongecontroleerd AI-gebruik voorspellen en oplossingen bedenken.

Oefening
Bedenk een situatie waarin leerlingen AI gebruiken zonder begeleiding. Welke gevolgen kan dat hebben voor leren, samenwerking en eerlijkheid? Hoe zou je dat anders aanpakken?

Oefening 4: Reflectie-opdracht

Leerdoel
Je kunt kritisch reflecteren op je eigen gebruik van AI en daaruit lessen trekken.

Oefening
Schrijf een kort verslag over een eigen ervaring met AI: wanneer was het nuttig, wanneer problematisch, en wat zou je de volgende keer anders doen?

Oefening 5: Vraag-het-expert

Leerdoel
Je kunt gerichte vragen stellen over AI en informatie evalueren om je begrip te verdiepen.

Oefening
Je formuleert drie kritische vragen over AI in het onderwijs, stelt ze aan een docent of medeleerling en bespreekt de antwoorden.

afbeelding: Freepik