MNMweek

Het Romeins Museum in Heerlen deed een bijzondere ontdekking met behulp van AI. Onderzoekers kwamen erachter dat een bijna 2000 jaar oude Romeinse steen werd gebruikt als bordspel. Leerdoel Je kunt uitleggen hoe onderzoekers met behulp van AI hebben ontdekt dat een Romeinse steen werd gebruikt als bordspel en waarom deze ontdekking bijzonder is. NOS |  AI onthult: Romeinse steen in museum Heerlen is bordspel Woordenschat strategiespel, 3d-scans, fractie, slijtagepatroon, cultureel gebied, varianten, conservator, decoratief, architectuur Vragen over de tekst 1. Waarom gebruikten de onderzoekers AI bij het onderzoeken van de steen? 2. Wat maakt de ontdekking van het bordspel bijzonder volgens de tekst? 3. Hoe weten de onderzoekers dat de steen een eindproduct is en niet halfafgewerkt? 4. Wat vertelt het slijtagepatroon over hoe het spel is gespeeld? 5. Waarom vergelijken de onderzoekers het spel met spellen uit de middeleeuwen? 6. Hoe helpt het AI-model Ludii bij het achterhalen...

De geschiedenis van ijsconsumptie is fascinerend en veelzijdig, en gaat ver terug tot de oude beschavingen. Van de Romeinen die sneeuw mengden met honing en fruit tot de opkomst van de eerste ijssalon in Parijs, ijs heeft altijd een rol gespeeld in menselijke culinaire tradities. In de loop van de geschiedenis heeft het consumptieijs een opmerkelijke reis afgelegd, van eenvoudige ijsblokjes tot verfijnde ijscreaties. De oorsprong van ijsconsumptie dateert terug tot duizenden jaren geleden, en het heeft zich ontwikkeld tot een wereldwijd geliefde lekkernij. De geschiedenis van het consumptie-ijs begint in het oude China, waar men al 2000 jaar geleden begon met het maken van een soort ijsdessert door melk en rijst te mengen, die vervolgens werd ingepakt in sneeuw en zout om af te koelen. Ook de Perzen en de oude Grieken kenden al verfrissende dranken op basis van sneeuw en ijs. Het echte hoogtepunt van ijsconsumptie kwam echter in de 16e eeuw, toen het ijs als luxeproduct werd beschouwd ...

De zomervakantie is voor velen een welverdiende periode van rust en ontspanning, maar hoe is deze traditie eigenlijk ontstaan? Door de geschiedenis heen zijn er verschillende redenen geweest voor het invoeren van zomervakanties, van agrarische praktijken tot aan sociale en educatieve veranderingen. De zomervakantie ontstond niet zomaar. Historiek | Geschiedenis van de zomervakantie Leerdoel Je kunt met belangrijke sleutelmomenten beschrijven hoe de zomervakantie zich heeft ontwikkeld. Woordenschat agrariërs, opiniemakers, Industriële Revolutie, inslijpen, langetermijngeheugen Vragen 1. Sinds wanneer en waarom hebben schoolgangers zomervakantie? 2. Welke mythe bestaat er over het ontstaan van de zomervakantie en waarom is deze incorrect? 3. Wat waren de praktische motieven voor de invoering van de zomervakantie? 4. Hoe verschilt de duur van zomervakanties wereldwijd en waarom? 5. Wat was de invloed van de Industriële Revolutie op vakanties? 6. Wat zijn de voornaamste redenen voor het ve...

Unknown photographer, Public domain, via Wikimedia Commons Op 27 februari 1933 was de Rijksdagbrand in Berlijn, die de controle van het nationaalsocialisme in Duitsland versnelde en intensiveerde. Van der Lubbe werd dat jaar als dader van de brand ter dood werd gebracht.  Recent werden zijn stoffelijke resten  opgegraven en geïdentificeerd. Die gebeurtenis heeft veel nieuwe interesse in Van der Lubbe gewekt. Zijn rol bij de Rijksdagbrand roept nog steeds veel vragen op.  De Volkskrant  Opinie: Breng Marinus van der Lubbe, het eerste Nederlandse nazislachtoffer, weer naar huis Leerdoel Je kunt vertellen hoe door de tijd heen is gedacht over de rol van Marinus van der Lubbe bij de Rijksdagbrand. Woordenschat stoffelijke resten, lijkschouwers, waarheidsserum, gratieverzoeken, rehabilitatie, showproces, dictatuur, grondwet, gedenkplaats, omzwervingen Vragen 1. Waarom vertrok Van der Lubbe naar Berlijn? 2. Wat was de rol van Marinus van der Lubbe tijdens de Rijksdagbrand?...

Ondanks de oorlog probeerden Nederlanders in de Tweede Wereldoorlog toch Kerstmis te vieren. Het gaf hun een lichtpuntje bij alle tekorten en honger.   Bron  Zo vierde Rotterdam kerst tijdens de Hongerwinter: ‘Ondanks ellende was er veel saamhorigheid’ | AD Woordenschat saamhorigheid, represailles, razzia, hongerwinter, ijzige greep, moraal, ontberingen, mortuarium,  schamele Leerdoel Je kunt aan het einde van deze les uitleggen welke impact de Hongerwinter had op de bevolking en op welke manieren mensen veerkracht toonden en samenwerkten. Vragen 1. Hoe herinnert Simon Fousert zich de kerst van 1944? 2. Welke gebeurtenissen en omstandigheden hebben Rotterdam tijdens de oorlog beïnvloed? 3. Waarom kregen vooral de armere buurten in Rotterdam het moeilijk tijdens de Hongerwinter? 4. Wat moesten de moeders in Rotterdam tijdens de Hongerwinter alleen zien te rooien? 5. Wat voor werk deed de jonge Simon Fousert om te helpen tijdens de moeilijke periode? 6. Hoe wordt de ke...

Overal ter wereld komt een kerstmanachtige figuur voor. Hij is een wijze weldoener waarover kinderen wordt verteld. Waar komt deze figuur vandaan? Wat heeft de Kerstman te maken met Sinterklaas? Bron De verrassende oorsprong van de kerstman | National Geographic Leerdoel Je kunt aan het einde van deze les de ontwikkeling van de kerstman kort beschrijven en enkele invloeden noemen die hebben bijgedragen aan zijn huidige vorm. Woordenschat folkloristische, beschermheilige, protestantse, controverses, assimilatie, spirituele, commerciële, representatie, relevantie, implicaties, symboliek, secularisme, diversiteit, traditionele  Vragen 1. Wat is de oorspronkelijke herkomst van de Kerstman volgens de tekst? 2. Hoe veranderde het uiterlijk van de Kerstman gedurende de geschiedenis? 3. Wie was de voorvader van de Kerstman en welke transformatie heeft hij ondergaan? 4. Hoe veranderde het Kerstfeest in Rusland tijdens de Sovjet-Unie? 5. Wat was de rol van Washington Irving en Clement Clarke...

Mensen hebben verschillende gevoelens over de verkiezingsresultaten en delen diverse standpunten, van blijdschap tot bezorgdheid.  Bron  Verdeelde reacties op winst PVV: van 'verfrissend' tot 'Nederland is verhard' | NOS Leerdoel Ik kan voorbeelden geven van de verschillende reacties op de verkiezingsuitslag en de argumenten die mensen hierbij gebruiken.  Woordenschat bovengemiddeld, afbraakbeleid, walhalla, pamperen, verfrissend, coalitie, migratie-achtergrond, koepel, islamofobie, galgenhumor, bolwerken, aardverschuiving Vragen Baseer je antwoorden steeds op de tekst.  1. Hoe reageert Nederland op de grote verkiezingsoverwinning van de PVV? 2. Wat zijn enkele standpunten van voorstanders van de PVV in verschillende regio's? 3. Welke bezorgdheden uiten sommige Nederlanders over een mogelijk kabinet met de PVV? 4. Wat wordt gezegd over Geert Wilders' verandering in zijn benadering richting de verkiezingen? 5. Wat zijn enkele kritiekpunten die genoemd worden ove...

Het Sinterklaasfeest is langzaam maar zeker ontstaan door een opeenstapeling van tradities. Ook in onze tijd treedt er verandering op in het feest. Bron   We kijken anders naar Zwarte Piet, maar vieren 5 december nog steeds graag: ‘Revolutie' I AD Leerdoel   Je kunt aan het einde van deze les voorbeelden geven van veranderingen van tradities door maatschappelijke discussies. Woordenschat peiling, kernwaarden, straatbeeld Vragen 1. Wat is de algemene stemming ten opzichte van Sinterklaas volgens de tekst? 2. Welke discussie heeft invloed gehad op het imago van het Sinterklaasfeest? 3. Wat zijn enkele elementen van het feest die volgens de tekst nog steeds worden gekoesterd? 4. Hoe heeft de pietendiscussie het uiterlijk van Zwarte Piet beïnvloed? 5. Wat is de mening van de traditiedeskundige over de impact van de pietendiscussie op Sinterklaas? 6. Hoe heeft de discussie invloed gehad op het gedrag van ouders tijdens de intocht?

Sunneklaas op de Waddeneilanden is een uniek volksfeest met diverse lokale tradities. Het feest, dat rond 5 december plaatsvindt, kenmerkt zich door mysterie en geheimzinnigheid, waarbij deelnemers zich vermommen en sociale interacties aangaan volgens specifieke regels. Sunneklaas biedt een intrigerende blik op hoe verschillende eilandgemeenschappen hun eigen draai geven aan de viering van Sinterklaas. Bron  Sinterklaas (ofwel Sunneklaas) op de Waddeneilanden is niet voor watjes I BNNVARA Leerdoel Je kunt aan het einde van deze les uitleggen hoe Sinterklaas op de Waddeneilanden wordt gevierd. Woordenschat immaterieel erfgoed, carnavalesker, voorgeklaast en nageklaast, gnommen, démasqué, klozem, vastewallers, radaren, sunneklazen, feest der démasqué Vragen   1. Wat is de specifieke traditie rond Sinterklaas op de Waddeneilanden? 2. Hoe verschilt het Sinterklaasfeest op de Waddeneilanden van het traditionele Nederlandse feest? 3. Wat is de rol van 'Ouwe Sunderklaas' op Texel, en...

Op 22 november 1963 werd de Amerikaanse president John F. Kennedy vermoord. Een recent nieuw getuigenis werpt een nieuw licht op deze historische gebeurtenis. Een voormalige geheim agent, Paul Landis, die ooggetuige was van de aanslag, deelt nu zijn persoonlijke herinneringen en spreekt de officiële versie tegen. Dit roept vragen op over de waarheid achter deze tragische gebeurtenis en de mogelijke betrokkenheid van andere partijen. Bron   Oud-agent die bij moordaanslag op JFK was spreekt in onthullend interview officiële lezing tegen I Metro Leerdoel   Je kunt aan het einde van deze les verschillende visies op de moord op John F. Kennedy noemen. Woordenschat   speculaties, strafrechtelijke, commissie, controverse, memoires, toonaangevende, gouverneur, torso Vragen 1. Wie was Paul Landis en wat was zijn rol tijdens de aanslag op John F. Kennedy? 2. Wat zijn enkele speculaties en complottheorieën rondom de moord op JFK? 3. Waarom werden duizenden JFK-files vrijgegeven in 2...

Zaterdag is weer de landelijke intocht van Sinterklaas. Het Sinterklaasfeest in Nederland heeft door de tijd heen de nodige veranderingen ondergaan.  Het feest begon als verering van de heilige Nicolaas en verspreidde zich langzamerhand door West-Europa. Na de reformatie onderging het feest enkele aanpassingen om tot het bekende Sinterklaasfeest te ontwikkelen zoals we dat nu kennen. Bron   De intocht van Sinterklaas I Andere Tijden  Leerdoel Je kunt aan het einde van deze les belangrijke gebeurtenissen en veranderingen in de viering van het Sinterklaasfeest noemen  Woordenschat beschermheilige, bedevaartsoord, reformatie, nationaal-socialistisch, rivaliteit, paapse, beenderen Vragen 1. Waar vond de eerste "officiële" intocht van Sinterklaas in Nederland plaats en in welk jaar? 2. Wat was de oorspronkelijke herkomst van Sint-Nicolaas en waar bevond zich zijn graf? 3. Welke groepen werden door Sint-Nicolaas als beschermheilige aangemerkt? 4. Waarom werden de overblijf...

Elke vierde november wordt in Amerika Thanksgiving gevierd. Het is het feest waarop de vestiging van de eerste Europeanen in Amerika wordt herdacht. Het feest wordt groots gevierd, maar is kijkend naar wat toendertijd met de native Americans gebeurde niet omstreden. Bron   Thanksgiving Day, dankzeggingsdag sinds 1621 | Historiek  en  Thanksgiving is in VS feestdag voor de een, dag van rouw voor de ander I NOS Leerdoel Je kunt aan het einde van deze les de oorsprong van Thanksgiving uitleggen en de kritiek op het feest die is ontstaan toelichten. Woordenschat gratie, genocide, assimilatie, kolonisatoren, bid-of-sterf beleid, assimilatie, inclusiever Vragen tekst 1 1. Wat wordt er traditioneel gedaan op Thanksgiving Day en waarom is de kalkoen een belangrijk symbool? 2. Hoe overleefden de Pilgrim Fathers in Plymouth dankzij de hulp van de Wampanoah-indianen? 3. Wie was Sara Josepha Hale en wat was haar rol bij het vestigen van Thanksgiving als een nationaal feest? 4. W...

Op de elfde dag van de elfde maand om elf uur tekenden de strijdende partijen voor het einde van de Eerste Wereldoorlog. Het was een verwoestende oorlog geworden, waar Nederland maar zijdelings mee te maken had. België was het strijdtoneel geweest en daar hadden zich onbegrijpelijke taferelen afgespeeld. Bron  NU.nl   Geschiedenisles: Hoe begon de Eerste Wereldoorlog en hoe liep die af? Woordenschat  nationalisme, kruitvat, koloniale ambities, gekonkel, bufferstaat,  mobilisaties, propagandisten, patriottisch Leerdoel  Je kunt aan het einde van deze les voorbeelden geven van politieke en nationale factoren die tot de Eerste Wereldoorlog hebben geleid en van nieuwe technologieën die deze oorlog bepaalden. Vragen  1. Wat markeerde het einde van de Eerste Wereldoorlog en hoeveel slachtoffers eiste deze oorlog op? 2. Hoe werd de Eerste Wereldoorlog vaak aangeduid en welke nieuwe aspecten kenmerkten deze oorlog ten opzichte van eerdere conflicten? 3. Welke belan...

Het feest van Sint-Maarten wordt elk jaar gevierd op 11 november. Het is een feest dat vooral in Nederland en delen van België wordt gevierd. Maar wat is de oorsprong en wat zijn de belangrijkste gebruiken van dit feest? Bron   Sint-Maarten, feestdag van Martinus van Tours I Historiek Woordenschat  binding, grondleggers, beschermheilige, legende, kluizenaar, duiveluitdrijver, hagiografie, etiquette, apostel Leerdoel Je kunt het ontstaan de en belangrijke gebruiken van het feest van Sint-Maarten uitleggen. Vragen 1. Wat is de oorspronkelijke religieuze betekenis van het feest van Sint-Maarten? 2. Hoe is deze betekenis veranderd in de loop der tijd? 3. Wie was de heilige Martinus van Tours en welke beroepen en groepen werden aan hem toegewezen als beschermheilige? 4. Hoe wordt het legendarische verhaal over Martinus van Tours en de bedelaar vaak geïnterpreteerd? 5. Wat was de rol van Hilarius van Tours in het leven van Martinus van Tours na diens vertrek uit het Romeinse leger? ...

Op 31 oktober is het Halloween. Het feest wint in Nederland steeds meer terrein. Wat verklaart die populariteit? Bron De Volkskrant Van kostuum tot pompoen en een stukje historie: zo vier je Halloween op z'n best Woordenschat commerciële, ontkerkelijking, globalisering, Allerzielenfeest, griezelelement, verpieteren, voodoo-thema, feestgedruis, demonisch, mediaopvoeding Leerdoel Ik kan uitleggen welke betekenis Halloween voor deelnemers heeft en hoe het feest door de tijd heen is veranderd. Vragen 1. Wat zijn enkele populaire manieren om Halloween in Nederland te vieren en hoe verschilt dit van de Verenigde Staten? 2. Welke invloeden hebben bijgedragen aan de opkomst van Halloween in Nederland en hoe wordt het gevierd? 3. Wat is de betekenis achter jack-o'-lanterns en hoe zijn ze verbonden met Halloween? 4. Hoe kunnen pompoenen functioneren als zowel decoratie als voedsel tijdens Halloween? 5. Wat maakt horrorfilms volgens Dimitri Goossens aantrekkelijk voor mensen? 6. Wat zijn...

Op 31 oktober is traditiegetrouw hervormingsdag. Op deze dag herdenken mensen de Reformatie die mede met protest van Maarten Luther begon. Lees meer over Luther en zijn invloed in het artikel. Bron Trouw Maarten Luther succesvolste Playmobilfiguurtje ooit Woordenschat vrome, kerkhervormer, antisemiet, fervent, belijdenisdiensten, overlevering  Leerdoel Ik kan de rol van Maarten Luther in de Reformatie benoemen. Vragen 1. Wat wordt op Hervormingsdag herdacht? 2. Het artikel spreekt over ´moderne denkbeelden´. Geef twee voorbeelden van vernieuwende denkbeelden van Luther. Gebruik een extra bron. 3. Waarom werd het Playmobilpoppetje van Maarten Luther populair? 4. Hoe werd er gereageerd op de tekst in de Bijbel van het Playmobilpoppetje? 5. Waarom is het Playmobilpoppetje van Maarten Luther een populair cadeau bij belijdenisdiensten? 6. Maarten Luther was fel gekant tegen beelden in de kerk. Hoe zal hij een Playmobilversie van zichzelf hebben ervaren? Motiveer je antwoord. 7. Wat is ...

Met een grote aanval op nabijgelegen Israëlische dorpen verrasten inwoners van de Gazastrook afgelopen weekend Israël en de rest van de wereld. Israël is begonnen met vergeldingsaanvallen op het gebied en ijvert om in gijzeling genomen Israëliërs veilig terug te brengen. Aan de nu ontstane oorlog gaat een lange geschiedenis vooraf. Wat gebeurde eerder? Bron  NOS  Wat er voorafging aan het geweld in Israël en Gaza Woordenschat  escalatie, bezetting, blokkade, militanten, intifada, ultrarechtse, annexatie, retoriek, uitzichtloosheid, geweldsuitbarsting Leerdoel  Ik kan uitleggen waarom er een conflict is tussen Israël en Palestijnen, wat de belangrijkste gebeurtenissen zijn en welke standpunten de verschillende partijen innemen. Vragen 1. Wat was de aanleiding voor de recente geweldsuitbarsting tussen Hamas en Israël? 2. Hoe wordt de situatie op de Westelijke Jordaanoever beschreven? 3. Wat zijn de belangrijkste redenen die Hamas noemt voor hun aanval? 4. Hoe wordt de ...

Op 9 oktober vieren Amerikanen Columbus Day ter ere van de ontdekker van de huidige Verenigde Staten. Steeds meer klinkt de roep om een genuanceerde kijk op die geschiedenis. Verschillende historische figuren staan op een veel te groot voetstuk of zouden er zelfs niet een moeten hebben. Anderen staan ten onrechte (volledig) in de schaduw. Tijd om de rangorde behoorlijk te veranderen.  Bron Nederlands Dagblad Leuk, Columbus, maar waar zijn de Pocahontassen en Tinerfes in onze geschiedenisboeken? Leerdoel Ik kan bezwaren rondom de beeldvorming over Columbus toelichten. Woordenschat inheemse, uitgelijnd, zonnewendes, astronomie, inheemse, objectivering, collectief, ironisch, inclusieve, passages Vragen 1. Wie zijn de inheemse Guanches van Tenerife en waarom zijn ze belangrijk in de tekst? 2. Welke ontdekkingsreiziger wordt vaak genoemd in verband met de piramiden van Güímar? 3. Wat ontdekte Thor Heyerdahl over de piramiden van Güímar en hun relatie tot andere piramiden? 4. Waarom wor...

Weinig andere films hebben zo'n invloed gehad op beeldvorming en smaak als de Jurassic Park films. Ze hebben dinosaurussen ongekend populair gemaakt, een revolutie betekent in filmtechniek en hebben ons beeld van dinosaurussen sterk bepaald. Bron De Volkskrant Bontgekleurde dino’s en verstuikte T. rex-poten: vier inzichten uit 30 jaar ‘Jurassic Park’ Woordenschat paleontologie, dna, hars, eiwitten, dinosaurusrenaissance, IQ Leerdoel Ik kan uitleggen hoe de film 'Jurassic Park' invloed heeft gehad op de paleontologie en welke wetenschappelijke inzichten en misconcepties eruit voortkwamen. Vragen 1. Wat zijn vier inzichten die paleontoloog Anne Schulp uit 'Jurassic Park' heeft geformuleerd? 2. Welke impact heeft de film volgens kenners gehad op de paleontologie? 3. Hoe beschrijft Anne Schulp de kleur van dinosauriërs in vergelijking met wat 'Jurassic Park' laat zien? 4. Waarom is het idee om dinosauriërs tot leven te wekken uit hun DNA volgens Schulp niet ha...

Steeds meer roert China zich als het gaat om Taiwan. De Amerikaanse samenwerking met landen in de regio valt niet goed. China ziet Taiwan als een verloren provincie. Nog steeds is de Chinese agenda: terugkeer van Taiwan binnen de Chinese landsgrenzen.  Bron  NOS  China stuurt tientallen gevechtsvliegtuigen richting Taiwan Woordenschat  provocatie, afvallige, intimidatie, invasie, communistische, Koude Oorlog-verklaring, de facto, status quo Leerdoel  Ik kan verschillende oorzaken noemen van de spanningen tussen China en Taiwan. Vragen 1. Waar heeft China gevechtsvliegtuigen naartoe gestuurd in de afgelopen 24 uur? 2. Hoeveel gevechtsvliegtuigen zijn er volgens Taiwan geregistreerd? 3. Wat is de reactie van het Taiwanese ministerie van Nationale Defensie op deze actie van China? 4. Wat is de politieke visie van Peking ten opzichte van Taiwan? 5. Waarom stuurt China al jaren vliegtuigen langs het eiland Taiwan? 6. Welke andere militaire middelen heeft China onlang...